हिंदू संस्कृतीतील साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक अत्यंत शुभ, स्वयंसिद्ध आणि मंगल मुहूर्त असलेला विजयादशमी (दसरा) चा महापर्व मंगळवार, २० ऑक्टोबर २०२६ रोजी संपूर्ण भारतभर अतीव उत्साहात, दिमाखात आणि वैभवात साजरा होत आहे. प्रभू श्रीरामांनी लंकापती रावणाचा वध करून अधर्मावर धर्माचा शाश्वत विजय मिळवला आणि माँ दुर्गेने नऊ दिवसांच्या घनघोर युद्धानंतर महिषासुराचा संहार केला, तो हा परम पवित्र विजयोत्सव. या मंगल दिवशी शमी पूजन, अपराजिता पूजन, सीमोल्लंघन, सरस्वती विसर्जन आणि एकमेकांना आपट्याची पाने (सुवर्ण) देऊन 'सोनं घ्या आणि सोन्यासारखे राहा' अशा शुभेच्छा देण्याची महाराष्ट्रात अत्यंत गौरवशाली परंपरा आहे. या पावन दिवसाचा पारंपरिक आणि सर्वाधिक पूज्य रंग राजेशाही लाल आणि सोनेरी (क्रिम्सन रेड आणि गोल्ड / शेंदूरी / कुंकू लाल / सुवर्ण जरी) मानला जातो.
महाराष्ट्रासह संपूर्ण देशातील महिला, तरुणी आणि लहान मुलींसाठी दसरा हा वर्षभरातील सर्वात मोठा, मांगलिक आणि आनंदाचा सण असतो. या शुभदिनी नवीन कार्याचा आरंभ करणे, नवीन खरेदी करणे आणि नवीन हातमाग वस्त्र परिधान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. सकाळच्या मंगल सरस्वती विसर्जन, शस्त्र व वाहन पूजन आणि शमी पूजनासाठी अस्सल सोन्याच्या जरीचा नारळी काठ असलेली लाल पैठणी, महाराष्ट्राची स्वाभिमानी नऊवारी (काष्टा) साडी, शुद्ध बनारसी जांगला किंवा कांजीवरम सिल्क साडी नेसण्यापासून ते कौटुंबिक स्नेहमेळाव्यासाठी तरुणींचा कळीदार सिल्क लेहेंगा आणि लहान मुलींचा पारंपरिक पट्टू पावडा परिधान करण्यापर्यंत महिलांचे सौंदर्य अद्वितीय राजेशाही थाटात झळकते.
सूरत येथील वस्त्र हेरिटेजच्या वरिष्ठ वस्त्रतज्ज्ञांनी महिलांसाठी खास तयार केलेल्या या विजयादशमी गाईडमध्ये अस्सल पैठणी साड्यांची पारख, शमी पूजनाची परंपरा, नऊवारी साडीची अचूक ड्रेपिंग पद्धत, पारंपरिक महाराष्ट्रीयन दागिन्यांची निवड (कोल्हापुरी साज, नथ, चिंचपेटी), तरुणींसाठी हेरिटेज सिल्क लेहेंगा आणि लहान मुलींसाठी सुरक्षित कपडे या सर्वांचे अत्यंत सखोल आणि सविस्तर मार्गदर्शन समाविष्ट करण्यात आले आहे.
१. विजयादशमी, शमी पूजन आणि लाल-सोनेरी रंगाचे आध्यात्मिक रहस्य
विजयादशमी हा केवळ सण नसून तो असत्यावर सत्याच्या, अज्ञानावर ज्ञानाच्या आणि अंधकारावर प्रकाशाच्या शाश्वत विजयाचा मंगल दिवस आहे. याच दिवशी माँ दुर्गेने महिषासुराचा वध करून सर्व देवांना आणि सृष्टीला भयमुक्त केले. तसेच १४ वर्षांच्या वनवासानंतर प्रभू श्रीरामाने रावणाचा पराभव करून धर्माची पुनर्स्थापना केली. महाभारत काळात अज्ञातवासात जाण्यापूर्वी पांडवांनी आपली गांडीव धनुष्यासह सर्व दिव्य शस्त्रे शमीच्या (आपट्याच्या) झाडात सुरक्षित लपवून ठेवली होती. एका वर्षानंतर विजयादशमीच्या दिवशी त्यांनी ती शस्त्रे परत काढून शमी वृक्षाची षोडशोपचार पूजा केली आणि कौरवांवर विराट युद्धात अभूतपूर्व विजय मिळवला. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात मराठा सैन्य दसऱ्याच्या दिवशी सीमोल्लंघन करून मोहिमेवर निघत असे. म्हणूनच या दिवशी शमी पूजन, अपराजिता पूजन आणि शस्त्रास्त्रांची पूजा करण्याची परंपरा अखंड चालू आहे.
दसरा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक पूर्ण मुहूर्त मानला जातो. या दिवशी कोणत्याही शुभकार्याचा शुभारंभ करण्यासाठी पंचांग पाहण्याची गरज नसते. या दिवशी परिधान करावयाचा प्रमुख रंग लाल आणि सोनेरी (रक्तवर्णी आणि सुवर्ण) आहे. लाल रंग हा पराक्रम, शौर्य, त्याग आणि अखंड सौभाग्याचे प्रतीक आहे, तर सोनेरी रंग सूर्यदेवाचे तेज, समृद्धी, ऐश्वर्य आणि विजयाचे प्रतीक आहे. मंगळवारी मंगळ ग्रहाच्या दिनी लाल-सोनेरी रंगाचा संगम महिलांच्या जीवनात अथांग धैर्य, सुख आणि ऐश्वर्याची वृद्धी करतो.
दुपारी आणि सायंकाळी सीमोल्लंघन करून शमीच्या वृक्षाची पूजा केली जाते आणि एकमेकांना आपट्याची पाने 'सोनं घ्या आणि सोन्यासारखे राहा' असे म्हणत प्रेमाने वाटली जातात. घरातील सुवासिनी जेव्हा कपाळावर ठसठशीत कुंकू किंवा चंद्रकोर लावून लाल-सोनेरी पैठणी साडी नेसून घरातील सर्वांना ओवाळतात, तेव्हा घरात सुख, समाधान आणि सकारात्मक ऊर्जेचा संचार होतो. हा दिवस स्त्रीशक्तीच्या गौरवाचा आणि मांगल्याचा सर्वोत्तम साक्षात्कार ठरतो.
आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून विचार केला तर विजयादशमीच्या दिवशी परिधान केलेली लाल आणि सोनेरी वस्त्रे मनातील भय, न्यूनगंड आणि आळस नष्ट करून विजयाची प्रेरणा देतात. यामुळे महिलांमध्ये एक नवा आत्मविश्वास, सकारात्मक तेज आणि कौटुंबिक नेतृत्व करण्याची क्षमता निर्माण होते. देवीच्या आणि प्रभू श्रीरामांच्या कृपेने घरात अखंड सुख-शांती, ऐश्वर्य आणि आरोग्य नांदते.
२. विजयादशमीसाठी सर्वोत्तम पारंपरिक हातमाग (हँडलूम) फॅब्रिक
दसरा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक असल्याने या दिवशी खरेदी केलेल्या किंवा परिधान केलेल्या हातमाग वस्त्रांना अक्षय्य शुभ मानले जाते. कृत्रिम पॉलिस्टर साड्यांऐवजी अस्सल शुद्ध नैसर्गिक सिल्कची निवड करावी:
- अस्सल येवला व पैठणची पैठणी साडी: महाराष्ट्राची राजवधू मानली जाणारी अस्सल पैठणी दसऱ्याच्या दिवशी नेसणे हा प्रत्येक मराठी स्त्रीचा सर्वोच्च अभिमान असतो. लाल अंगावर अस्सल सोन्याच्या जरीचा नारळी किंवा मुन्नावरी काठ, पदरावर मोराची, पोपटाची व कमळाची बहुरंगी नक्षी आणि अंगावर सोन्याची बारीक बुट्टी ही दसऱ्यासाठी सर्वोत्तम निवड आहे. अस्सल पैठणीचा काठ दोन्ही बाजूंनी अगदी सारखाच दिसतो.
- शुद्ध बनारसी कतान आणि जांगला सिल्क: वाराणसीच्या कुशल विणकरांनी कढुआ तंत्राने संपूर्ण अंगावर सोन्या-चांदीच्या जरीची जाळीदार वेल विणलेली लाल बनारसी जांगला साडी विजयादशमीच्या दिवशी अत्यंत राजेशाही आणि भव्य रूप देते.
- कांजीवरम सिल्क साडी (तमिळनाडू): शुद्ध मलबरी सिल्कचे अनेक पदर एकत्र करून जड सोन्याच्या जरीने विणलेली लाल कांजीवरम साडी तिच्या ताठ घड्यांसाठी, मंदिर काठासाठी आणि पिढ्यानपिढ्या टिकणाऱ्या मजबुतीसाठी प्रसिद्ध आहे.
- चंदेरी आणि महेश्वरी सिल्क: जर दिवसभराच्या धावपळीत हलके फॅब्रिक हवे असेल, तर सोन्याच्या जरीची बॉर्डर असलेली लाल महेश्वरी किंवा चंदेरी सिल्क-कॉटन साडी अतिशय सुखकारक आणि हवेशीर ठरते.
हे अस्सल हँडलूम फॅब्रिक्स केवळ एका सणापुरते मर्यादित नसून ते एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे सुपूर्द केले जाणारे कौटुंबिक वारसाधन (हेरिटेज) ठरतात. अशा साड्यांची निगा राखल्यास त्यांचे सौंदर्य अनेक दशके अबाधित राहते.
३. महाराष्ट्राची अभिजात नऊवारी (काष्टा साडी) मास्टर गाईड
विजयादशमीच्या दिवशी महाराष्ट्रात नऊवारी (काष्टा) साडी नेसण्याची परंपरा छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आणि पेशवे काळापासून अखंड सुरू आहे. नऊवारी साडी ही केवळ एक वेशभूषा नसून ती वीरांगनांचा बाणा, शौर्य आणि स्त्रीस्वाभिमानाचे प्रतीक आहे:
ब्राह्मणी आणि मस्तानी नऊवारी ड्रेपिंग
नऊवारी साडी नेसताना दोन प्रमुख शैली प्रचलित आहेत: पहिली 'ब्राह्मणी नऊवारी', ज्यामध्ये समोर खोचलेला काष्टा पायघोळ, गोलाकार आणि सुंदर निऱ्यांसह बसतो; आणि दुसरी 'मस्तानी किंवा मराठमोळी नऊवारी', ज्यामध्ये दोन्ही पायांमध्ये धोतीसारखा घट्ट काष्टा खोचला जातो. नऊवारी साडी नेसण्यासाठी ९ मीटर (९ गज) लांबीची लाल पैठणी किंवा पारंपरिक खण साडी वापरावी. साडीखाली पेटीकोटऐवजी सुती लेगिंग्स किंवा सायकलिंग शॉर्ट्स घालावी, ज्यामुळे काष्टा खोचणे अत्यंत घट्ट, सोपे आणि सुरक्षित होते.
काष्टा खोचण्याची आणि पदर सुरक्षित करण्याची पद्धत
साडीचे पहिले टोक कमरेला घट्ट बांधून समोर सुंदर ५-६ निऱ्या पाडाव्यात. मधोमध निऱ्या खोचल्यानंतर निऱ्यांचा खालचा भाग दोन्ही पायांच्या मधून पाठीमागे नेऊन कमरेच्या मध्यावर घट्ट खोचावा, यालाच 'काष्टा' म्हणतात. पदर डाव्या खांद्यावरून पुढे आणून किंवा छातीवरून व्यवस्थित गुंडाळून उजव्या खांद्यावर पिन करावा. यामुळे चालताना, शमी पूजेसाठी वाकताना किंवा घरात काम करताना साडी पायात अजिबात अडकत नाही आणि अत्यंत डौलाने व मोकळेपणाने वावरता येते.
नऊवारी साडी नेसण्याविषयी अधिक सविस्तर माहितीसाठी आमची साडी ड्रेपिंग गाईड अवश्य पहा.
४. विजयादशमी उत्सव लेहेंगा चोली गाईड
दसरा हा विजयाचा दिवस असल्याने सायंकाळच्या कौटुंबिक कार्यक्रमांसाठी आणि दसरा मेळाव्यासाठी लेहेंगा चोली हा एक अत्यंत लोकप्रिय, आधुनिक आणि भव्य पोशाख मानला जातो:
कळीदार सिल्क लेहेंग्याची रचना आणि घेर
१६ ते २४ कळ्यांचा शुद्ध ब्रोकेड सिल्क किंवा रॉ सिल्कचा लाल लेहेंगा निवडावा, ज्याचा घेर ८ ते १० मीटर असावा. कळीदार कट कमरेवर अगदी घट्ट बसतो आणि खाली भव्य घेर तयार करतो. लेहेंग्याच्या तळाशी ६ ते ८ इंचांची सोन्याची जरीची बॉर्डर आणि लाल रंगाची साटन किनारी लावावी, ज्यामुळे लेहेंग्याचा डौल अत्यंत राजेशाही दिसतो. तळाशी मजबूत कॅनव्हास पट्टा लावल्यास लेहेंगा पायात अडकत नाही.
चोलीची शिलाई आणि अस्तर
चोलीच्या आत १००% शुद्ध कॉटन मलमलचे अस्तर लावावे जेणेकरून घामाचा कोणताही त्रास होणार नाही. पाठीवर खोल गळा ठेवून हाताने वळलेली मजबूत दोरी आणि तिच्या टोकाला सोन्याचे घुंगरू, कवड्या व रंगीबेरंगी कापडी गोंडे (लटकन) लावावेत. चोलीला समोर प्रिन्सेस कट दिल्याने दोन्ही हात वर करताना चोली जागेवरून सरकत नाही आणि संपूर्ण हालचाली अत्यंत सुलभ होतात.
दुपट्टा ड्रेपिंग स्टाईल
लाल लेहेंग्यावर हिरवा, पिवळा किंवा राणी गुलाबी रंगाचा अस्सल बनारसी किंवा बांधणी दुपट्टा अत्यंत देखणा कॉन्ट्रास्ट देतो. हा दुपट्टा उजव्या खांद्यावर पिन करून छातीवर पसरवून डाव्या बाजूला कमरेच्या नेफ्यात खोचावा, ज्यामुळे दोन्ही हात मोकळे राहतात आणि संपूर्ण व्यक्तिमत्त्वाला एक राजेशाही थाट मिळतो.
दसर्‍याच्या सीमोल्लंघनासाठी पेशवाई नऊवारीचा ऐतिहासिक थाट: विजयादशमीच्या दिवशी महाराष्ट्रात घरोघरी पारंपरिक नऊवारी साडी नेसून सीमोल्लंघनाची तयारी केली जाते. पिवळ्या किंवा भगव्या रंगाची नऊवारी साडी, ज्याला 'मस्तानी' किंवा 'पेशवाई' कट म्हणतात, ती महिलांना स्वातंत्र्य आणि शौर्याची प्रेरणा देते. दसऱ्याच्या शुभ मुहूर्तावर आपट्याची पाने 'सोने' म्हणून एकमेकांना देताना आणि घरातील मोठ्यांच्या पाया पडताना हा पारंपरिक पेहराव प्रत्येक मराठी मनाला आपल्या गौरवशाली इतिहासाची आठवण करून देतो. या दिवशी कपाळावर चंद्रकोर, नाकात मोत्याची नथ आणि हातात तोडे घातलेली स्त्री संपूर्ण सोहळ्याचे मुख्य आकर्षण ठरते.
६. तरुणी आणि लहान मुलींसाठी दसरा पारंपरिक साज
विजयादशमीच्या पवित्र दिवशी घरातील तरुणी आणि चिमुकल्या मुलींचा साज अत्यंत लोभस, संस्कारक्षम आणि उत्साही दिसतो:
किशोरवयीन मुलींसाठी: कळीदार सिल्क लेहेंगा आणि हाफ-साडी
१३ ते १९ वयोगटातील मुलींसाठी लाल रंगाचा चंदेरी, ब्रोकेड किंवा जॉर्जेट लेहेंगा, त्यावर आरशांचे काम असलेली चोली आणि पिवळा किंवा हिरवा बांधणी दुपट्टा ही एक उत्तम निवड आहे. दाक्षिणात्य पद्धतीची हाफ-साडी (लहंगा वोणी) देखील तरुणींना पारंपरिक साडीचा देखणा लूक देते आणि वावरण्यास अतिशय सोपी ठरते. दसऱ्याच्या स्नेहमेळाव्यात हा पोशाख तरुणींना विशेष प्रतिष्ठा देतो.
लहान मुलींसाठी: लाल-सोनेरी पट्टू पावडा
लहान मुलींसाठी लाल रंगाचा मऊ सिल्कचा पट्टू पावडा (परकर-पोलके) निवडावा. त्यावर हिरवा किंवा सोनेरी जरीचा काठ असावा. कपड्यावर कोणतेही टोकदार भाग नसावेत आणि आतून मऊ सुती अस्तर असावे, ज्यामुळे खेळताना त्यांच्या नाजूक त्वचेला कोणताही त्रास होणार नाही. परकराची लांबी घोट्यापेक्षा १-२ इंच वर ठेवावी जेणेकरून आपट्याची पाने वाटताना त्या धावपळीत अडखळणार नाहीत.
७. आभूषण सज्जा, आरामदायक पादत्राणे आणि कपड्यांचे दीर्घकालीन जतन
विजयादशमीला पारंपरिक महाराष्ट्रीयन दागिन्यांशिवाय महिलांचा साज पूर्ण होऊच शकत नाही:
दागिन्यांची निवड
दसरा पूजेसाठी अस्सल सोन्याचे किंवा मायक्रो-गोल्ड प्लेटेड महाराष्ट्रीयन दागिने—जसे की ठुशी, कोल्हापुरी साज, चिंचपेटी, बाजीबंद, मोहनमाळ, बोरमाळ, लक्ष्मी हार आणि नाकात पारंपरिक मोत्याची ब्राह्मणी नथ—पैठणी किंवा नऊवारी साडीवर अद्वितीय दिसतात. दोन्ही हातांत हिरव्या काचेच्या बांगड्या आणि सोन्याच्या पाटल्या किंवा तोडे घालावेत. गळ्यात मोत्यांची माळ या लाल रंगावर अप्रतिम उठून दिसते.
पादत्राणे आणि हेअरस्टाईल
पायामध्ये आरामदायक कोल्हापुरी चप्पल किंवा जयपुरी मोजडी वापरावी. केसांचा सुंदर अंबाडा (खोपा) बांधून त्यावर मोगऱ्याचा किंवा अबोलीचा सुवासिक वेणी-गजरा माळावा. कपाळावर लाल ठसठशीत चंद्रकोर किंवा कुंकू लावून हलका वॉटरप्रूफ मेकअप करावा, ज्यामुळे पारंपरिक रूप अधिकच खुलून दिसते.
दसऱ्याला नेसलेल्या भरजरी पैठणी आणि सिल्क साड्या अनेक वर्षे नव्यासारख्या ठेवण्यासाठी खालील बाबींची काळजी घ्यावी:
- सावलीत वाळवणे: पूजा आणि स्नेहमेळाव्यानंतर साडी लगेच कपाटात कोंडून ठेवू नका. पंख्याच्या हवेत सावलीत ४-५ तास वाळवून घ्यावेत, जेणेकरून घामाचा वास निघून जाईल.
- ड्राय क्लीनिंग: अस्सल पैठणी, बनारसी सिल्क आणि कांजीवरम साड्या केवळ चांगल्या ड्राय क्लीनर्सकडूनच स्वच्छ करून घ्याव्यात, घरी धुवू नयेत.
- मलमलच्या कापडात गुंडाळणे: लाल कपडे नेहमी पांढऱ्या सुती मलमलच्या कापडात गुंडाळून ठेवावेत. प्लास्टिक पिशव्यांमध्ये ठेवल्यास जरी काळी पडण्याची भीती असते.
- थेट अत्तर टाळा: जरीच्या भागावर किंवा रेशमावर थेट अत्तर किंवा परफ्यूम फवारू नका.
अधिक सविस्तर माहितीसाठी आमची सिल्क साडी केअर गाईड नक्की वाचा.
दसर्‍याच्या मुहूर्तावर सुवर्ण दागिन्यांचा साज: विजयादशमीच्या दिवशी महिलांनी सोन्याचे पारंपरिक दागिने परिधान करणे अत्यंत मंगल मानले जाते. गळ्यात चिंचपेटी, ठुशी, मोहनमाळ आणि हातात पाटल्या-तोड्यांची जोड मराठी संस्कृतीचे वैभव दर्शवते. केसांचा अंबाडा बांधून त्यावर ताज्या फुलांचा वेणी-गजरा माळल्याने दसऱ्याचा सण अत्यंत मंगलमय आणि उत्साही वाटतो.
दसर्‍याच्या अस्सल जरीच्या काष्टा साडीची साठवणूक आणि घडी: दसर्‍याच्या पूजेनंतर आणि सीमोल्लंघनानंतर साडीवर आपट्याची पाने, अक्षता किंवा कुंकू पडलेले असू शकते. साडी कपाटात ठेवण्यापूर्वी ती हलक्या हाताने झटकून स्वच्छ करावी. सोन्या-चांदीच्या अस्सल जरीच्या पैठणी साड्या कधीही वॉशिंग मशिनमध्ये टाकू नयेत; त्यांना नेहमी व्यावसायिक ड्राय क्लीनिंगसाठीच द्यावे. साडीच्या पदरावर असलेला अस्सल जरीचा मोर किंवा पोपटाचा पदर चुरगळू नये म्हणून पदराच्या बाजूला मऊ बटर पेपर किंवा मलमलचे कापड घालून घडी करावी. साडी दर सहा महिन्यांनी उन्हाचा तडाखा नसलेल्या कोरड्या हवेत दोन तास पसरून ठेवावी, ज्यामुळे साडी दीर्घायुषी राहते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
विजयादशमी (दसरा) च्या दिवशी लाल आणि सोनेरी रंग का परिधान केला जातो?
दसरा हा अधर्मावर धर्माच्या विजयाचा दिवस असून साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक आहे. लाल रंग पराक्रम, शौर्य आणि सौभाग्याचे तर सोनेरी रंग समृद्धी, तेज आणि विजयाचे प्रतीक मानला जातो.
दसरा पूजेसाठी कोणती साडी महाराष्ट्रात सर्वोत्तम मानली जाते?
अस्सल येवल्याची पैठणी साडी अथवा पारंपरिक नऊवारी (काष्टा) साडी दसरा पूजेसाठी आणि शमी पूजनासाठी सर्वोच्च मानली जाते.
नऊवारी साडी नेसताना काष्टा घट्ट राहण्यासाठी काय करावे?
साडीखाली पेटीकोटऐवजी सुती लेगिंग्स किंवा सायकलिंग शॉर्ट्स घालावी आणि काष्टा पाठीमागे खोचल्यानंतर आतून सेफ्टी पिनने सुरक्षित करावा.
शमी पूजनाच्या वेळी महिलांनी कोणते पारंपरिक विधी करावेत?
महिला शमी वृक्षाची पूजा करतात, आपट्याची पाने देवाला वाहून एकमेकांना सोने म्हणून वाटतात आणि घरातील पुरुषांना व वडीलधाऱ्यांना ओवाळतात.
दसऱ्याच्या दिवशी पैठणी साडीवर कोणते दागिने घालावेत?
ठुशी, कोल्हापुरी साज, चिंचपेटी, बाजीबंद, मोहनमाळ आणि नाकात मोत्याची ब्राह्मणी नथ पैठणी साडीवर अत्यंत राजेशाही दिसते.
तरुणींसाठी दसऱ्याच्या दिवशी कोणता पोशाख सर्वोत्तम ठरतो?
लाल रंगाचा ब्रोकेड किंवा चंदेरी सिल्क लेहेंगा, अथवा दाक्षिणात्य पद्धतीची हाफ-साडी तरुणींसाठी सर्वोत्तम पर्याय आहे.
लहान मुलींसाठी दसऱ्याला कपडे निवडताना काय काळजी घ्यावी?
कापड मऊ सिल्क किंवा कॉटनचे असावे, आतून सुती अस्तर असावे आणि परकराची लांबी घोट्यापेक्षा वर असावी जेणेकरून धावपळीत अडखळणार नाहीत.
दसरा लेहेंग्यावर कोणत्या रंगाचा दुपट्टा चांगला दिसतो?
हिरवा, पिवळा किंवा राणी गुलाबी रंगाचा अस्सल बनारसी किंवा बांधणी दुपट्टा लाल लेहेंग्यावर अत्यंत देखणा कॉन्ट्रास्ट देतो.
अस्सल पैठणी साडीची ओळख कशी करावी?
पैठणीचा काठ आणि पदर दोन्ही बाजूंनी एकसारखा दिसतो, पदरावर मोर-पोपटाची नक्षी हाताने विणलेली असते आणि साडीवर सिल्क मार्क लेबल असते.
दसऱ्याच्या भरजरी साड्यांची साठवणूक कशी करावी?
साडी नेहमी पांढऱ्या सुती मलमलच्या कापडात गुंडाळून ठेवावी, थेट अत्तर फवारणे टाळावे आणि वेळोवेळी सावलीत हवेवर वाळवावे.