शारदीय नवरात्री २०२६ चा सहावा पावन दिवस शुक्रवार, १६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी संपूर्ण भारतभर अत्यंत भक्तिभावाने आणि चैतन्यात साजरा होत असून हा दिवस महिषासुराचा वध करणाऱ्या महापराक्रमी आदिशक्ती माँ कात्यायनीच्या पूजेला समर्पित आहे. नवदुर्गा परंपरेनुसार आणि नवरात्रीच्या नऊ पवित्र रंगांच्या शास्त्रीय नियमांनुसार या सहाव्या दिवसाचा प्रमुख रंग हिरवा (पाचू हिरवा / डार्क ग्रीन / बॉटल ग्रीन / पोपटी हिरवा) आहे. हिरवा रंग हा निसर्गाची समृद्धी, नवजीवन, आरोग्य, सुपीकता, शांतता आणि मांगल्याचे सर्वोच्च प्रतीक मानला जातो. वर्ष २०२६ मध्ये हा दिवस शुक्रवारी येत असून शुक्रवार हा ऐश्वर्य, सौंदर्य आणि कलांची अधिष्ठात्री असलेल्या शुक्र ग्रहाचा वार आहे. त्यामुळे शुक्रवारी हिरव्या रंगाचा हा संगम महिलांच्या व्यक्तिमत्त्वाला असीम लावण्य, ऐश्वर्य आणि तेज प्रदान करतो.
महिला, तरुणी आणि लहान मुलींसाठी हिरवा रंग हा महाराष्ट्रात आणि संपूर्ण भारतात अत्यंत पूज्य आणि सौभाग्याचे प्रतीक मानला जातो. सकाळच्या मंगल पूजेसाठी अस्सल पाचू हिरवी पैठणी, पाटणचे पटोला, कांजीवरम किंवा चंदेरी साडी नेसण्यापासून ते रात्रीच्या गरब्यामध्ये लाल किंवा राणी गुलाबी रंगाच्या कॉन्ट्रास्ट बांधणी दुपट्ट्यासह १० ते १२ मीटर घेराची अस्सल काचेच्या आरशांनी मढलेली हिरवी चनिया चोली परिधान करण्यापर्यंत, हिरव्या रंगाचा राजेशाही थाट गरब्याच्या रिंगणात डोळ्यांचे पारणे फेडतो.
सूरत येथील वस्त्र हेरिटेजच्या वरिष्ठ वस्त्रतज्ज्ञांनी महिलांसाठी तयार केलेल्या या परिपूर्ण मार्गदर्शिकेत शुद्ध हिरव्या हँडलूम फॅब्रिक्सची पारख, षष्ठी पूजेचे विधी, कळीदार घागऱ्याची योग्य शिलाई, घाम शोषून घेणारे कॉटन अस्तर, टेम्पल आणि सोन्याच्या दागिन्यांचे संयोजन, तरुणींसाठी हलकी हाफ-साडी आणि लहान मुलींसाठी सुरक्षित पारंपरिक पट्टू पावडा या सर्वांचे अत्यंत सखोल आणि सविस्तर मार्गदर्शन समाविष्ट करण्यात आले आहे.
१. माँ कात्यायनी आणि हिरव्या (पाचू हिरवा) रंगाचे आध्यात्मिक रहस्य
माँ कात्यायनी हे नवदुर्गेचे सहावे अत्यंत तेजस्वी आणि महिषासुरमर्दिनी स्वरूप मानले जाते. महर्षी कात्यायन यांनी भगवती दुर्गेची कठोर तपश्चर्या केली आणि देवीने त्यांच्या पोटी कन्या रूपात जन्म घेतला, म्हणूनच त्यांना 'कात्यायनी' असे नाव देण्यात आले. सुवर्णकांती असणाऱ्या या देवीला चार हात असून त्यांच्या उजव्या हातांमध्ये अभयमुद्रा आणि वरदमुद्रा आहे, तर डाव्या हातांमध्ये तीक्ष्ण तलवार आणि कमळाचे फूल सुशोभित आहे. त्या सिंहावर आरूढ असून त्यांनी महिषासुरासारख्या बलाढ्य दैत्याचा वध करून देवलोकाला आणि पृथ्वीला संकटातून मुक्त केले. त्या भक्तांच्या मनोकामना पूर्ण करणाऱ्या आणि विवाहातील अडथळे दूर करणाऱ्या कृपाळू देवी आहेत.
नवरात्रीच्या सहाव्या दिवसाचा रंग हिरवा (पाचू हिरवा / बॉटल ग्रीन) हा प्रकृती, नवसंजीवनी आणि आरोग्याचे प्रतीक आहे. हिरवा रंग मानवी मनाला शांतता, ताजेतवानेपणा आणि समृद्धीची अनुभूती देतो. वर्ष २०२६ मध्ये हा दिवस शुक्रवारी येत आहे. ज्योतिषशास्त्रात शुक्रवार हा सौंदर्य, कला आणि सुखाचा कारक असलेल्या शुक्र ग्रहाचा वार मानला जातो. हिरवे वस्त्र परिधान केल्याने मनातील अस्वस्थता दूर होते, बुद्धी आणि कल्पकता वाढते, कौटुंबिक सौख्य लाभते आणि व्यक्तीमध्ये नवीन संकल्प पूर्ण करण्याचे बळ निर्माण होते.
सकाळच्या पूजेत माँ कात्यायनीला मध, पेरू किंवा हिरवी फळे, लाल जास्वंदाची फुले किंवा बेलाची पाने आणि हिरवी रेशमी चुनरी अर्पण केली जाते. विवाहाची इच्छा असणाऱ्या तरुणी आणि अखंड सौभाग्याची कामना करणाऱ्या सुवासिनी जेव्हा 'ॐ देवी कात्यायन्यै नमः' या मंत्राचा जप करत हिरव्या रंगाची पारंपरिक साडी नेसून देवीची षोडशोपचार पूजा करतात, तेव्हा त्यांचे वैवाहिक जीवन आनंदाने आणि समृद्धीने बहरून जाते. रात्री गरब्याच्या मैदानात हिरव्या रंगाची चनिया चोली परिधान करून फेर धरणाऱ्या महिलांचे रूप अफाट तेज आणि चैतन्य निर्माण करते.
आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून हिरवा रंग हा हृदयातील अनाहत चक्राला जागृत करतो. यामुळे महिलांमधील करुणा, प्रेम, सहानुभूती आणि आंतरिक समतोल वाढतो. प्रकृती आणि शक्तीचा हा सुंदर संगम नवरात्रीच्या सहाव्या दिवसाला अत्यंत मंगलमय आणि तेजस्वी बनवतो. देवीच्या कृपेने जीवनातील सर्व अडथळे दूर होऊन मांगल्याची स्थापना होते.
२. हिरव्या रंगासाठी सर्वोत्तम पारंपरिक हातमाग (हँडलूम) फॅब्रिक
हिरव्या रंगाचा खरा उठाव आणि त्याचे नैसर्गिक सौंदर्य हे कापडाच्या गुणवत्तेवर आणि नैसर्गिक धाग्यांवर अवलंबून असते. कृत्रिम पॉलिस्टर कपड्यात हिरवा रंग काळपट किंवा कृत्रिम भासतो, पण शुद्ध हातमागावर हिरवा रंग अत्यंत समृद्ध, तेजस्वी आणि सात्त्विक दिसतो:
- अस्सल पाचू हिरवी पैठणी (महाराष्ट्र): हिरव्या अंगावर लाल किंवा जांभळा अस्सल सोन्याच्या जरीचा नारळी काठ आणि पदरावर मोराची, पोपटाची व कमळाची बहुरंगी नक्षी असणारी पैठणी साडी अत्यंत विलोभनीय दिसते. महाराष्ट्रात हिरवी पैठणी ही सौभाग्याचे सर्वोच्च प्रतीक मानली जाते.
- गुजराती पाटन पटोला आणि बांधणी: दुहेरी इकत तंत्राने विणलेले पाटणचे हिरवे पटोला किंवा गज्जी सिल्कवर बारीक राई-दाणा बांधणी केलेली हिरवी साडी पूजेच्या वेळी अत्यंत पवित्र आणि राजेशाही थाट देते.
- कांजीवरम आणि बनारसी कतान सिल्क: बॉटल ग्रीन अंगावर अस्सल सोन्याच्या जरीने विणलेली जाळीदार वेल किंवा कोरवई तंत्राने जोडलेला लाल मंदिर काठ असलेली कांजीवरम साडी अत्यंत देखणी दिसते.
- ८० काउंट शुद्ध कॅम्ब्रिक कॉटन: रात्रीच्या गरब्यासाठी शुद्ध सुती कॉटनचा हिरवा घाघरा सर्वात उत्तम ठरतो. हा घाम त्वरित शोषून घेतो, शरीराला सतत हवा खेळती ठेवतो आणि फेर धरताना कपडा हवेत मोकळेपणाने डोलतो.
हे नैसर्गिक फॅब्रिक्स रात्रीच्या थंड हवेत शरीराचे तापमान संतुलित ठेवतात आणि गरब्यात फेर धरताना कमालीचा आराम देतात. हातमागाच्या शुद्ध धाग्यांमुळे महिलांना एक वेगळाच राजेशाही आत्मविश्वास मिळतो.
३. हिरवी गरबा चनिया चोली मास्टर गाईड
हिरव्या रंगाची चनिया चोली गरब्याच्या मैदानातील सर्वात ताजी आणि मनमोहक फॅशन मानली जाते. हिरव्या बेसवर लाल, पिवळे आणि पांढऱ्या आरशांचे काम अप्रतिम कॉन्ट्रास्ट देते:
कळीदार घागऱ्याची रचना आणि १० ते १२ मीटर घेर
कमीत कमी २० ते २४ कळ्यांचा हिरवा कॅम्ब्रिक कॉटनचा घाघरा निवडावा, ज्याचा घेर १० ते १२ मीटर असावा. कळीदार कट कमरेवर अगदी घट्ट बसतो आणि खाली भव्य घेर तयार करतो. घागऱ्याच्या तळाशी लाल किंवा राणी गुलाबी रंगाची जाड बॉर्डर आणि त्यावर ६ इंचांची सोन्याची गोटा पट्टी लावावी. तळाशी मजबूत कॅनव्हास पट्टा लावल्यास घाघरा जमिनीवरून अलगद वर राहतो आणि पायात अजिबात अडकत नाही, ज्यामुळे गरब्यात गोल फिरताना संपूर्ण घाघरा एखाद्या मोराच्या पिसाऱ्याप्रमाणे डौलाने पसरतो.
अस्सल कच्छी गम्थी आणि लेड-फ्री मिरर वर्क
हिरव्या अंगावर लाल, पिवळ्या आणि पांढऱ्या सुती धाग्यांनी केलेले पारंपरिक गम्थी भरतकाम आणि लेड-फ्री काचेचे आरसे (आभला) रात्रीच्या दिव्यांमध्ये हिऱ्यांसारखे चमकतात. चोलीवर पुढे आणि पाठीवर हाताने केलेले नाजूक काचकाम आणि कवड्यांचे नक्षीकाम संपूर्ण पोशाखाला अस्सल लोककलेचे वैभव प्रदान करते. प्लास्टिकचे हलके आरसे न वापरता अस्सल काचेचे आभला वापरावेत.
चोलीची शिलाई आणि अस्तर
चोलीच्या आत १००% शुद्ध कॉटन मलमलचे अस्तर लावावे जेणेकरून घामाचा कोणताही त्रास होणार नाही. पाठीवर खोल गळा ठेवून हाताने वळलेली मजबूत दोरी आणि तिच्या टोकाला घुंगरू, कवड्या व रंगीबेरंगी कापडी गोंडे (लटकन) लावावेत. चोलीला समोर प्रिन्सेस कट दिल्याने दोन्ही हात वर करून टाळी वाजवताना चोली जागेवरून सरकत नाही. बाह्यांच्या कटिंगमध्ये पुरेशी मोकळीक ठेवल्यास फेर धरताना हातांवर ताण येत नाही.
कॉन्ट्रास्ट दुपट्टा आणि ड्रेपिंग स्टाईल
हिरव्या चनिया चोलीवर लाल, राणी गुलाबी किंवा मोहरी पिवळा अस्सल कच्छी बांधणी किंवा अजरख दुपट्टा अत्यंत देखणा कॉन्ट्रास्ट देतो. गुजराती सीधा पल्लू पद्धतीने दुपट्टा उजव्या खांद्यावर पिन करावा आणि समोरून छातीवर नीट पसरवून डाव्या बाजूला कमरेच्या नेफ्यात खोचावा, ज्यामुळे गरबा खेळताना दोन्ही हात टाळ्यांसाठी आणि दांडियासाठी पूर्ण मोकळे राहतात. अशा व्यवस्थित पिन केलेल्या दुपट्ट्यामुळे गरब्याच्या वेगवान हालचालींत कपडे सावरण्याचा ताण राहत नाही.
४. सकाळच्या पूजेसाठी साडी निवड आणि ड्रेपिंग
माँ कात्यायनीच्या पूजेसाठी हिरवी साडी परिधान करणे हे सौभाग्याचे, मांगल्याचे आणि समृद्धीचे सर्वोच्च लक्षण मानले जाते:
पूजेसाठी साडीची निवड
सकाळच्या पूजेसाठी पाचू हिरव्या रंगाची पैठणी साडी, पाटणचे पटोला किंवा शुद्ध कांजीवरम सिल्क साडी सर्वोत्तम ठरते. हिरव्या रंगावर लाल, जांभळा किंवा सोनेरी जरीचा काठ अत्यंत शुभ मानला जातो. अशा साड्या पूजेच्या वातावरणात प्रसन्नता आणि सात्त्विकता निर्माण करतात.
साडी नेसण्याची पद्धत (ड्रेपिंग स्टाईल)
महाराष्ट्रात या दिवशी हिरव्या रंगाची नऊवारी (काष्टा किंवा ब्राह्मणी) साडी नेसणे अत्यंत प्रतिष्ठित आणि सौभाग्याचे मानले जाते. नऊवारी साडीमुळे पूजेत खाली बसणे, नैवेद्य दाखवणे आणि आरती करणे अतिशय सुलभ होते. सहावारी साडी नेसताना निवी पद्धतीने ५-६ व्यवस्थित निऱ्या पाडून पदर डाव्या खांद्यावरून मागे सोडावा. पदराची लांबी गुडघ्यापर्यंत ठेवावी ज्यामुळे व्यक्तिमत्त्वाला राजेशाही आणि सात्त्विक रूप मिळते. साडीखाली कॉटन पेटीकोट वापरल्याने निऱ्या दिवसभर सुरक्षित राहतात.
साडी नेसण्याच्या विविध प्रादेशिक पद्धती जाणून घेण्यासाठी आमची साडी ड्रेपिंग गाईड अवश्य पहा.
हिरव्या साडीची समृद्धी आणि नववधूसाठी विशेष महत्त्व: नवरात्रीच्या सहाव्या दिवशी हिरवी साडी नेसणे हे नवविवाहित महिला आणि गृहिणींसाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. गडद हिरव्या रंगाच्या पैठणीवर लाल किंवा सोनेरी नारळी काठ हा मराठी संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. महिषासुरमर्दिनी माँ कात्यायनीच्या पूजेच्या वेळी हिरवी साडी नेसून दुर्गेची सप्तशती पाठ केल्याने सर्व कार्यातील अडथळे दूर होतात अशी श्रद्धा आहे. हिरव्या साडीसोबत महाराष्ट्रीयन कारवारी नथ, गळ्यात मोहनमाळ आणि हातात खळाळणाऱ्या हिरव्या काचेच्या बांगड्या संपूर्ण उत्सवी वातावरणात चैतन्य निर्माण करतात.
६. तरुणी आणि लहान मुलींसाठी हिरवा पारंपरिक साज
हिरव्या रंगात तरुणी आणि लहान मुलींचे सौंदर्य अत्यंत लोभस, टवटवीत आणि उत्साही दिसते:
किशोरवयीन मुलींसाठी: हिरवा कळीदार लेहेंगा आणि हाफ-साडी
१३ ते १९ वयोगटातील मुलींसाठी हिरवा चंदेरी किंवा जॉर्जेट लेहेंगा, त्यावर आरशांचे काम असलेली चोली आणि लाल किंवा गुलाबी बांधणी दुपट्टा ही एक उत्तम निवड आहे. दाक्षिणात्य पद्धतीची हाफ-साडी (लहंगा वोणी) देखील तरुणींना पारंपरिक साडीचा देखणा लूक देते आणि वावरण्यास अतिशय हलकी ठरते. गरब्यामध्ये वेगवान फेर धरताना या वेशभूषेमुळे मुलींना संपूर्ण स्वातंत्र्य आणि आत्मविश्वास मिळतो.
लहान मुलींसाठी: हिरवा पट्टू पावडा
लहान मुलींसाठी हिरव्या रंगाचा मऊ सिल्कचा पट्टू पावडा (परकर-पोलके) निवडावा. त्यावर लाल किंवा सोनेरी जरीचा काठ असावा. कपड्यावर कोणतेही टोकदार भाग नसावेत आणि आतून मऊ सुती अस्तर असावे, ज्यामुळे खेळताना त्यांच्या नाजूक त्वचेला कोणताही त्रास होणार नाही. परकराची लांबी घोट्यापेक्षा १-२ इंच वर ठेवावी जेणेकरून त्या खेळताना अडखळणार नाहीत.
७. आभूषण सज्जा, आरामदायक पादत्राणे आणि कपड्यांचे दीर्घकालीन जतन
हिरव्या पोशाखावर सोन्याचे, टेम्पल आणि मोत्याचे दागिने अत्यंत उठावदार दिसतात:
दागिन्यांची निवड
सकाळच्या पूजेसाठी अस्सल सोन्याचे किंवा टेम्पल ज्वेलरीचे दागिने—जसे की ठुशी, कोल्हापुरी साज, चिंचपेटी, बाजीबंद आणि मोत्याची नथ—हिरव्या साडीवर अद्वितीय दिसतात. रात्रीच्या गरब्यासाठी लाल-हिरवे कुंदन, मीनाकारी किंवा काजळी ऑक्सिडाईज्ड जर्मन सिल्व्हरचे दागिने घालावेत. गळ्यात नाजूक हांसली, कानात मोठे झुमके आणि दोन्ही हातांत हिरव्या काचेच्या बांगड्या गरब्याच्या तालावर सुंदर नाद करतात.
पादत्राणे आणि हेअरस्टाईल
पायामध्ये आरामदायक जयपुरी भरतकामाची मोजडी किंवा कोल्हापुरी चप्पल वापरावी. हाय हिल्स अजिबात घालू नयेत. केसांचा सुंदर अंबाडा बांधून त्यावर ताज्या मोगऱ्याचा किंवा लाल गुलाबाचा सुवासिक गजरा माळावा. हलका वॉटरप्रूफ मेकअप संपूर्ण लूकला मोहक बनवतो.
हिरव्या साड्या आणि चनिया चोली पुढील अनेक वर्षे नव्यासारख्या ठेवण्यासाठी खालील बाबींची काळजी घ्यावी:
- सावलीत वाळवणे: गरब्यावरून आल्यावर कपडे लगेच कपाटात कोंडून ठेवू नका. पंख्याच्या हवेत सावलीत ४-५ तास वाळवून घ्यावेत, जेणेकरून घामाचा वास निघून जाईल.
- ड्राय क्लीनिंग: अस्सल पैठणी, बनारसी सिल्क आणि पाटण पटोला साड्या केवळ चांगल्या ड्राय क्लीनर्सकडूनच स्वच्छ करून घ्याव्यात, घरी धुवू नयेत.
- मलमलच्या कापडात गुंडाळणे: हिरवे कपडे नेहमी पांढऱ्या सुती मलमलच्या कापडात गुंडाळून ठेवावेत. प्लास्टिक पिशव्यांमध्ये ठेवल्यास जरी काळी पडण्याची भीती असते.
- थेट अत्तर टाळा: जरीच्या भागावर किंवा रेशमावर थेट अत्तर किंवा परफ्यूम फवारू नका.
अधिक सविस्तर माहितीसाठी आमची सिल्क साडी केअर गाईड नक्की वाचा.
हिरव्या पैठणी आणि कतान साडीच्या पदराची दीर्घकालीन निगा: हिरव्या रंगाच्या समृद्ध छटा टिकवून ठेवण्यासाठी साडी कधीही थेट सूर्यप्रकाशात टांगू नये. गरबा खेळून आल्यावर घागऱ्याला किंवा चोलीला घामाचा ओलसरपणा असल्यास तो पंख्याच्या हवेखाली पूर्णपणे वाळवून घ्यावा, त्यानंतरच घडी घालून ठेवावा. हिरव्या रंगाच्या पैठणी किंवा कांजीवरम साड्यांना दर चार-पाच महिन्यांनी कपाटातून काढून पुन्हा नवीन घडी घालावी. घडी बदलल्यामुळे जरीच्या तारांवर ताण पडत नाही आणि साडी चिरण्याची भीती उरत नाही. कपाटात कडुनिंबाच्या सुक्या पानांची पुरचुंडी ठेवल्याने कीटकांचा प्रादुर्भाव रोखता येतो आणि फॅब्रिक वर्षानुवर्षे सुवासिक आणि ताजेतवाने राहते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
नवरात्रीच्या सहाव्या दिवशी हिरवा रंग का परिधान केला जातो?
सहावा दिवस माँ कात्यायनीचा असून त्या महिषासुरमर्दिनी आहेत. हिरवा रंग प्रकृती, नवसंजीवनी, आरोग्य, समृद्धी आणि शुक्र ग्रहाचे शुभ प्रतीक मानला जातो.
माँ कात्यायनीच्या पूजेसाठी कोणती साडी सर्वोत्तम ठरते?
अस्सल पाचू हिरवी पैठणी साडी, पाटणचे पटोला अथवा शुद्ध कांजीवरम सिल्क साडी सकाळच्या पूजेसाठी सर्वोत्तम मानली जाते.
हिरव्या चनिया चोलीवर कोणत्या रंगाचा दुपट्टा सर्वात छान दिसतो?
गडद लाल, राणी गुलाबी किंवा मोहरी पिवळा अस्सल कच्छी बांधणी दुपट्टा हिरव्या चनिया चोलीवर अत्यंत देखणा कॉन्ट्रास्ट देतो.
गरब्यासाठी हिरव्या घाघऱ्याचा घेर किती असावा?
पारंपरिक नृत्यात सुंदर चक्राकार घुमाव मिळण्यासाठी २० ते २४ कळ्यांच्या घाघऱ्यात १० ते १२ मीटरचा घेर असणे आदर्श आहे.
हिरव्या साडीवर सकाळच्या पूजेत कोणते दागिने घालावेत?
सकाळच्या पूजेसाठी अस्सल सोन्याचे किंवा टेम्पल ज्वेलरीचे दागिने, ठुशी, कोल्हापुरी साज आणि मोत्याची नथ हिरव्या साडीवर अत्यंत राजेशाही दिसते.
रात्री गरब्यासाठी हिरव्या पोशाखावर कोणते दागिने शोभून दिसतात?
रात्री गरब्यासाठी लाल-हिरवे कुंदन, मीनाकारी किंवा काजळी ऑक्सिडाईज्ड जर्मन सिल्व्हरचे दागिने आणि दोन्ही हातांत हिरव्या बांगड्या सर्वोत्तम दिसतात.
तरुणींसाठी हिरव्या पोशाखात कोणता पर्याय चांगला आहे?
हिरवा चंदेरी लेहेंगा आणि त्यावर लाल बांधणी दुपट्टा किंवा दाक्षिणात्य पद्धतीची हाफ-साडी तरुणींसाठी सर्वोत्तम पर्याय आहे.
लहान मुलींसाठी हिरवा पट्टू पावडा निवडताना काय काळजी घ्यावी?
कापड मऊ सिल्क किंवा कॉटनचे असावे, आतून सुती अस्तर असावे आणि कपड्यावर टोकदार धातूचे काम नसावे जेणेकरून दुखापत होणार नाही.
गरबा खेळताना दुपट्टा खांद्यावरून निसटू नये म्हणून काय करावे?
गुजराती सीधा पल्लू पद्धतीने दुपट्टा उजव्या खांद्यावर पिन करावा आणि समोरून छातीवर पसरवून डाव्या बाजूला कमरेच्या नेफ्यात आतून सेफ्टी पिनने सुरक्षित करावा.
हिरव्या जरीच्या कपड्यांची साठवणूक कशी करावी?
कपडे नेहमी पांढऱ्या सुती मलमलच्या कापडात गुंडाळून ठेवावेत, थेट अत्तर फवारणे टाळावे आणि वेळोवेळी सावलीत हवेवर वाळवावे.