शारदीय नवरात्री २०२६ चा सातवा पावन दिवस शनिवार, १७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी देशभरात अत्यंत भक्तिभावाने साजरा होत असून हा दिवस दुष्टांचा संहार करणाऱ्या आणि भक्तांना अभय देणाऱ्या माँ कालरात्रीच्या पूजेला समर्पित आहे. नवदुर्गा परंपरेनुसार आणि नवरात्रीच्या नऊ पवित्र रंगांच्या शास्त्रीय नियमांनुसार या सातव्या दिवसाचा प्रमुख रंग राखाडी (ग्रे / सिल्व्हर ग्रे / चारकोल / रुपेरी) आहे. राखाडी रंग हा सर्व प्रकारच्या संकटांवर मात करण्याचे सामर्थ्य, परिपक्वता, संतुलन, दृढनिश्चय आणि आधुनिक अभिजाततेचे (एलिगन्सचे) प्रतीक मानला जातो. वर्ष २०२६ मध्ये हा दिवस शनिवारी येत असून शनिवार हा न्यायाची देवता मानल्या गेलेल्या शनिदेवाचा वार आहे. त्यामुळे शनिवारी राखाडी रंगाचा हा संगम महिलांच्या जीवनातील सर्व भीती, नकारात्मकता आणि संकटांचे निवारण करून त्यांना अभय व धैर्य प्रदान करतो.
महिला, तरुणी आणि लहान मुलींसाठी राखाडी रंग हा आजच्या युगातील सर्वाधिक ट्रेंडी, युनिक आणि हाय-फॅशन मानला जातो. गरब्याच्या मैदानातील चकाकत्या दिव्यांमध्ये सिल्व्हर ग्रे आणि चारकोल रंगाचा उठाव अतिशय आधुनिक आणि आकर्षक दिसतो. सकाळच्या पूजेसाठी रुपेरी जरीची नाजूक किनार असलेली सिल्व्हर ग्रे चंदेरी, ऑर्गेन्झा, टसर सिल्क किंवा पैठणी साडी नेसण्यापासून ते रात्रीच्या गरब्यामध्ये गुलाबी, निऑन किंवा पिवळ्या रंगाच्या कॉन्ट्रास्ट बांधणी दुपट्ट्यासह १० ते १२ मीटर घेराची अस्सल काचेच्या आरशांनी मढलेली राखाडी चनिया चोली परिधान करण्यापर्यंत, महिलांचे व्यक्तिमत्त्व अत्यंत देखणे आणि आत्मविश्वासू दिसते.
सूरत येथील वस्त्र हेरिटेजच्या वरिष्ठ वस्त्रतज्ज्ञांनी महिलांसाठी तयार केलेल्या या परिपूर्ण मार्गदर्शिकेत शुद्ध राखाडी हँडलूम फॅब्रिक्सची पारख, सप्तमी पूजेचे विधी, कळीदार घागऱ्याची योग्य शिलाई, घाम शोषून घेणारे कॉटन अस्तर, ऑक्सिडाईज्ड जर्मन सिल्व्हर दागिन्यांचे संयोजन, तरुणींसाठी हलकी हाफ-साडी आणि लहान मुलींसाठी सुरक्षित पारंपरिक पट्टू पावडा या सर्वांचे अत्यंत सखोल आणि सविस्तर मार्गदर्शन समाविष्ट करण्यात आले आहे.
१. माँ कालरात्री आणि राखाडी (ग्रे / रुपेरी) रंगाचे आध्यात्मिक रहस्य
माँ कालरात्री हे नवदुर्गेचे सातवे अत्यंत उग्र, भयंकर तरीही भक्तांसाठी परम कल्याणकारी स्वरूप मानले जाते. देवीचा वर्ण घनदाट अंधकारासारखा काळा-सावळा आहे, त्यांचे केस मोकळे आणि विखुरलेले आहेत, गळ्यात विजेसारखी चमकणारी मुंडमाळा आहे. त्रिनेत्रधारी असणाऱ्या या देवीच्या नाशिकेतून अग्नीच्या भयंकर ज्वाला निघतात. त्या गाढवावर आरूढ असून त्यांच्या चार हातांपैकी उजव्या हातांमध्ये अभयमुद्रा आणि वरदमुद्रा आहे, तर डाव्या हातांमध्ये लोखंडी खड्ग आणि टोकदार काटा धारण केलेला आहे. दिसायला अत्यंत भयानक वाटत असल्या तरी त्या आपल्या भक्तांना सदैव शुभ फळ देतात, म्हणूनच त्यांना शास्त्रात 'शुभंकरी' असेही म्हटले जाते. रक्तबीज आणि शुंभ-निशुंभ सारख्या महादैत्यांचा संहार करणाऱ्या माँ कालरात्री सर्व ग्रहांचे आणि भुताखेतांचे भय नष्ट करतात.
नवरात्रीच्या सातव्या दिवसाचा रंग राखाडी (ग्रे / सिल्व्हर) हा नकारात्मकतेवर सकारात्मकतेच्या विजयाचे आणि अंधकारातून प्रकाशाकडे जाण्याचे प्रतीक आहे. वर्ष २०२६ मध्ये हा दिवस शनिवारी येत आहे. ज्योतिषशास्त्रात शनिवार हा शनिदेवाचा वार मानला जातो. राखाडी रंग शनिदेवाच्या शांततेचे आणि न्यायाचे द्योतक आहे. राखाडी वस्त्र परिधान केल्याने शनीची साडेसाती किंवा ढिय्या दोषातील त्रासाची तीव्रता कमी होते, भीती आणि अकारण चिंता नष्ट होते आणि जीवनात मानसिक स्थिरता लाभते.
सकाळच्या पूजेत माँ कालरात्रीला गुळाचा किंवा गुळापासून बनवलेल्या पदार्थांचा नैवेद्य दाखवला जातो, तसेच लाल जास्वंदाची फुले आणि निळी रेशमी चुनरी अर्पण केली जाते. घरातील सुवासिनी जेव्हा 'ॐ देवी कालरात्र्यै नमः' या मंत्राचा जप करत राखाडी रंगाची पारंपरिक साडी नेसून देवीची षोडशोपचार पूजा करतात, तेव्हा कुटुंबावरील सर्व अडीअडचणी आणि दृष्ट शक्तींचा प्रभाव दूर होतो. रात्री गरब्याच्या मैदानात राखाडी रंगाची चनिया चोली परिधान करून फेर धरणाऱ्या महिलांचे रूप एक वेगळीच आधुनिक आणि गूढ राजेशाही निर्माण करते.
आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून राखाडी रंग हा मानवी शरीरातील सहस्त्रार चक्राला जागृत करतो. यामुळे साधकाला विश्वातील गूढ ज्ञानाची अनुभूती होते आणि अंतर्मनातील अज्ञानाचा अंधकार नष्ट होतो. संकटांवर मात करण्याचे अद्वितीय आत्मबळ देणारा हा रंग नवरात्रीच्या सातव्या दिवसाला अत्यंत प्रभावी आणि सामर्थ्यवान बनवतो. माँ कालरात्रीच्या कृपाप्रसादाने साधकाला सर्व प्रकारच्या भीती आणि संकटांपासून कायमचे संरक्षण लाभते.
२. राखाडी रंगासाठी सर्वोत्तम पारंपरिक हातमाग (हँडलूम) फॅब्रिक
राखाडी रंगाचा खरा एलिगन्स आणि त्याचा राजेशाही लूक हा कापडाच्या गुणवत्तेवर आणि नैसर्गिक विणकामावर अवलंबून असतो. कृत्रिम पॉलिस्टर कपड्यात राखाडी रंग मळकट किंवा धुळीसारखा दिसतो, पण शुद्ध हातमागावर सिल्व्हर ग्रे रंग अत्यंत समृद्ध, चकचकीत आणि अभिजात दिसतो:
- शुद्ध चंदेरी आणि टिशू सिल्क: सिल्व्हर ग्रे अंगावर चंदेरी सिल्क-कॉटनचे पारदर्शक फॅब्रिक किंवा टिशू सिल्क साडी प्रकाशात हिऱ्यासारखी चमकते. यावर नाजूक सिल्व्हर जरीचे काम पूजेसाठी अत्यंत देखणे दिसते.
- अस्सल टसर आणि मूगा सिल्क: नैसर्गिक टसर सिल्कच्या राखाडी आणि चारकोल पोतावर हाताने केलेले कलमकारी किंवा अजरख ब्लॉक प्रिंटचे डिझाइन अत्यंत युनिक आणि उच्चभ्रू दिसते.
- अस्सल पैठणी साडी (महाराष्ट्र): राखाडी अंगावर जांभळा, राणी गुलाबी किंवा लाल रंगाचा अस्सल जरीचा नारळी काठ असणारी पैठणी साडी अत्यंत दुर्मिळ आणि देखणी मानली जाते. हा कॉन्ट्रास्ट गर्दीमध्ये लगेच उठून दिसतो.
- ८० काउंट शुद्ध कॅम्ब्रिक कॉटन: रात्रीच्या गरब्यासाठी १००% शुद्ध कॉटनचा राखाडी घाघरा सर्वोत्तम मानला जातो. हा घाम त्वरित शोषून घेतो आणि फेर धरताना कपडा हवेत मोकळेपणाने डोलतो.
हे नैसर्गिक फॅब्रिक्स रात्रीच्या थंड हवेत शरीराचे तापमान संतुलित ठेवतात आणि गरब्यात फेर धरताना कमालीचा आराम देतात. हातमागाच्या शुद्ध धाग्यांमुळे कपड्यांना एक नैसर्गिक तेज मिळते.
३. राखाडी गरबा चनिया चोली मास्टर गाईड
राखाडी रंगाची चनिया चोली गरब्याच्या मैदानातील सर्वात स्टाईलिश आणि फॅशनेबल मानली जाते. राखाडी बेसवर गुलाबी, पिवळे आणि पांढऱ्या आरशांचे काम अप्रतिम कॉन्ट्रास्ट देते:
कळीदार घागऱ्याची रचना आणि १० ते १२ मीटर घेर
कमीत कमी २० ते २४ कळ्यांचा राखाडी कॅम्ब्रिक कॉटनचा घाघरा निवडावा, ज्याचा घेर १० ते १२ मीटर असावा. कळीदार कट कमरेवर अगदी घट्ट बसतो आणि खाली भव्य घेर तयार करतो. घागऱ्याच्या तळाशी हॉट पिंक (राणी गुलाबी) किंवा निऑन पिवळ्या रंगाची जाड बॉर्डर आणि त्यावर ६ इंचांची सिल्व्हर गोटा पट्टी लावावी. तळाशी मजबूत कॅनव्हास पट्टा लावल्यास घाघरा जमिनीवरून अलगद वर राहतो आणि पायात अजिबात अडकत नाही, ज्यामुळे गरब्यात गोल फिरताना संपूर्ण घाघरा एखाद्या मोराच्या पिसाऱ्याप्रमाणे डौलाने पसरतो.
अस्सल काचेचे आरसे (आभला) आणि अजरख प्रिंट
राखाडी अंगावर अजरख ब्लॉक प्रिंट आणि त्यावर लेड-फ्री काचेचे आरसे (आभला) रात्रीच्या दिव्यांमध्ये अप्रतिम चमकतात. चोलीवर पुढे आणि पाठीवर हाताने केलेले नाजूक काचकाम आणि कवड्यांचे नक्षीकाम संपूर्ण पोशाखाला लोककलेचे अस्सल वैभव बहाल करते. प्लास्टिकचे हलके आरसे न वापरता अस्सल काचेचे आभला वापरावेत.
चोलीची शिलाई आणि अस्तर
चोलीच्या आत १००% शुद्ध कॉटन मलमलचे अस्तर लावावे जेणेकरून घामाचा कोणताही त्रास होणार नाही. पाठीवर खोल गळा ठेवून हाताने वळलेली मजबूत दोरी आणि तिच्या टोकाला घुंगरू, कवड्या व रंगीबेरंगी कापडी गोंडे (लटकन) लावावेत. चोलीला समोर प्रिन्सेस कट दिल्याने दोन्ही हात वर करून टाळी वाजवताना चोली जागेवरून सरकत नाही. बाह्यांच्या कटिंगमध्ये पुरेशी मोकळीक ठेवल्यास फेर धरताना हातांवर ताण येत नाही.
कॉन्ट्रास्ट दुपट्टा आणि ड्रेपिंग स्टाईल
राखाडी चनिया चोलीवर राणी गुलाबी, निऑन ग्रीन किंवा मोहरी पिवळा अस्सल कच्छी बांधणी दुपट्टा अत्यंत देखणा कॉन्ट्रास्ट देतो. गुजराती सीधा पल्लू पद्धतीने दुपट्टा उजव्या खांद्यावर पिन करावा आणि समोरून छातीवर नीट पसरवून डाव्या बाजूला कमरेच्या नेफ्यात खोचावा, ज्यामुळे गरबा खेळताना दोन्ही हात टाळ्यांसाठी आणि दांडियासाठी पूर्ण मोकळे राहतात. अशा व्यवस्थित पिन केलेल्या दुपट्ट्यामुळे गरब्याच्या वेगवान हालचालींत कपडे सावरण्याचा ताण राहत नाही.
४. सकाळच्या पूजेसाठी साडी निवड आणि ड्रेपिंग
माँ कालरात्रीच्या पूजेसाठी राखाडी साडी परिधान करणे हे संकटनिवारण आणि धैर्याचे लक्षण मानले जाते:
पूजेसाठी साडीची निवड
सकाळच्या पूजेसाठी सिल्व्हर ग्रे रंगाची चंदेरी सिल्क, टिशू सिल्क किंवा राखाडी पैठणी साडी सर्वोत्तम ठरते. राखाडी रंगावर गुलाबी, जांभळा किंवा सोनेरी जरीचा काठ अत्यंत शुभ मानला जातो. अशा साड्या पूजेच्या वातावरणात एक अद्वितीय सात्त्विकता निर्माण करतात.
साडी नेसण्याची पद्धत (ड्रेपिंग स्टाईल)
महाराष्ट्रात या दिवशी राखाडी रंगाची नऊवारी (काष्टा किंवा ब्राह्मणी) साडी नेसणे अत्यंत प्रतिष्ठित मानले जाते. नऊवारी साडीमुळे पूजेत खाली बसणे, नैवेद्य दाखवणे आणि आरती करणे अतिशय सुलभ होते. सहावारी साडी नेसताना निवी पद्धतीने ५-६ व्यवस्थित निऱ्या पाडून पदर डाव्या खांद्यावरून मागे सोडावा. पदराची लांबी गुडघ्यापर्यंत ठेवावी ज्यामुळे व्यक्तिमत्त्वाला आधुनिक आणि राजेशाही रूप मिळते. साडीखाली कॉटन पेटीकोट वापरल्याने निऱ्या दिवसभर जागेवर सुरक्षित राहतात.
साडी नेसण्याच्या विविध प्रादेशिक पद्धती जाणून घेण्यासाठी आमची साडी ड्रेपिंग गाईड अवश्य पहा.
राखाडी साडी आणि सिल्व्हर जरीचा सात्त्विक डौल: राखाडी रंग हा सामान्यतः उत्सवांमध्ये कमी दिसणारा असला, तरी माँ कालरात्रीच्या दिवशी त्याचे आध्यात्मिक महत्त्व अतुलनीय असते. चंदेरी किंवा महेश्वरी हातमागावर विणलेली राखाडी साडी, ज्यावर नाजूक सिल्व्हर (चांदीची) जरी किंवा काळा-सोनेरी काठ असतो, ती अत्यंत खानदानी आणि शालीन दिसते. या साडीसोबत पारंपारिक ऑक्सिडाईज्ड सिल्व्हरचे दागिने, गळ्यात लांब हसळी किंवा बोरमाळ आणि कपाळावर चंद्रकोर टिकली लावल्यास एक शांत, संयमी आणि आदरयुक्त लूक तयार होतो जो उपवासाच्या आणि पूजेच्या शांत वातावरणाला अगदी साजेसा ठरतो.
६. तरुणी आणि लहान मुलींसाठी राखाडी पारंपरिक साज
राखाडी रंगात तरुणी आणि लहान मुलींचे सौंदर्य अत्यंत स्टाईलिश, स्मार्ट आणि देखणे दिसते:
किशोरवयीन मुलींसाठी: राखाडी कळीदार लेहेंगा आणि हाफ-साडी
१३ ते १९ वयोगटातील मुलींसाठी राखाडी चंदेरी किंवा जॉर्जेट लेहेंगा, त्यावर आरशांचे काम असलेली चोली आणि गुलाबी किंवा पिवळा बांधणी दुपट्टा ही एक उत्तम निवड आहे. दाक्षिणात्य पद्धतीची हाफ-साडी (लहंगा वोणी) देखील तरुणींना पारंपरिक साडीचा देखणा लूक देते आणि वावरण्यास अतिशय हलकी ठरते. गरब्यामध्ये वेगवान फेर धरताना या वेशभूषेमुळे मुलींना संपूर्ण स्वातंत्र्य आणि आत्मविश्वास मिळतो.
लहान मुलींसाठी: राखाडी पट्टू पावडा
लहान मुलींसाठी राखाडी रंगाचा मऊ सिल्कचा पट्टू पावडा (परकर-पोलके) निवडावा. त्यावर गुलाबी किंवा लाल सोनेरी जरीचा काठ असावा. कपड्यावर कोणतेही टोकदार भाग नसावेत आणि आतून मऊ सुती अस्तर असावे, ज्यामुळे खेळताना त्यांच्या नाजूक त्वचेला कोणताही त्रास होणार नाही. परकराची लांबी घोट्यापेक्षा १-२ इंच वर ठेवावी जेणेकरून त्या खेळताना अडखळणार नाहीत.
७. आभूषण सज्जा, आरामदायक पादत्राणे आणि कपड्यांचे दीर्घकालीन जतन
राखाडी पोशाखावर ऑक्सिडाईज्ड सिल्व्हरचे दागिने सर्वात जास्त शोभून दिसतात:
दागिन्यांची निवड
सकाळच्या पूजेसाठी सिल्व्हर प्लेटेड किंवा मोत्याचे दागिने—जसे की चिंचपेटी, ठुशी आणि मोत्याची नथ—राखाडी साडीवर अद्वितीय दिसतात. रात्रीच्या गरब्यासाठी अस्सल काजळी ऑक्सिडाईज्ड जर्मन सिल्व्हरचे दागिने सर्वोत्तम ठरतात. गळ्यात जड हांसली, कानात मोठे झुमके आणि दोन्ही हातांत चांदीचे खणखणणारे कडे राखाडी चनिया चोलीवर अत्यंत उठावदार दिसतात.
पादत्राणे आणि हेअरस्टाईल
पायामध्ये आरामदायक जयपुरी भरतकामाची मोजडी किंवा कोल्हापुरी चप्पल वापरावी. हाय हिल्स अजिबात घालू नयेत. केसांचा सुंदर मेस्सी बन बांधून त्याला रंगीबेरंगी गोंडे किंवा ताज्या गुलाबाचा गजरा माळावा. हलका वॉटरप्रूफ मेकअप आणि स्मोकी आई मेकअप संपूर्ण लूकला अत्यंत मोहक बनवतो.
राखाडी साड्या आणि चनिया चोली पुढील अनेक वर्षे नव्यासारख्या ठेवण्यासाठी खालील बाबींची काळजी घ्यावी:
- सावलीत वाळवणे: गरब्यावरून आल्यावर कपडे लगेच कपाटात कोंडून ठेवू नका. पंख्याच्या हवेत सावलीत ४-५ तास वाळवून घ्यावेत, जेणेकरून घामाचा वास निघून जाईल.
- ड्राय क्लीनिंग: अस्सल पैठणी, टिशू सिल्क आणि चंदेरी साड्या केवळ चांगल्या ड्राय क्लीनर्सकडूनच स्वच्छ करून घ्याव्यात, घरी धुवू नयेत.
- मलमलच्या कापडात गुंडाळणे: राखाडी कपडे नेहमी पांढऱ्या सुती मलमलच्या कापडात गुंडाळून ठेवावेत. प्लास्टिक पिशव्यांमध्ये ठेवल्यास जरी काळी पडण्याची भीती असते.
- थेट अत्तर टाळा: जरीच्या भागावर किंवा रेशमावर थेट अत्तर किंवा परफ्यूम फवारू नका.
अधिक सविस्तर माहितीसाठी आमची सिल्क साडी केअर गाईड नक्की वाचा.
राखाडी वस्त्रांसोबत दागिन्यांचा मेळ: राखाडी रंगाच्या साडीवर नाजूक काळ्या मण्यांचे मंगळसूत्र, ऑक्सिडाईज्ड सिल्व्हरचे ब्रेसलेट आणि कानात झुमके घातल्यास व्यक्तिमत्त्वाला एक वेगळाच भारदस्तपणा येतो. पायात काळ्या किंवा सिल्व्हर रंगाच्या पारंपरिक कोल्हापुरी चपला परिधान कराव्यात, ज्यामुळे पूजेच्या वेळी वावरणे अतिशय सहज आणि सुखकर होते.
राखाडी सिल्व्हर जरी आणि मेटॅलिक फॅब्रिकची पावसाळी दमट हवेत सुरक्षा: राखाडी रंगाच्या फॅब्रिकवर जरी किंवा आरशांचे काम जास्त असल्यास ते कोरड्या जागेत ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे. ओलसर हवेमुळे राखाडी कपड्यांवर किंवा मेटॅलिक धाग्यांवर काजळी धरण्याची शक्यता असते. म्हणून कपाटात सिलिका जेलच्या पुड्या ठेवाव्यात, ज्या हवेतील ओलावा शोषून घेतात. राखाडी साडी धुताना ब्लिच किंवा तीव्र रसायनांचा वापर चुकूनही करू नये, अन्यथा मूळ राखाडी रंग विद्रूप होऊ शकतो. साडीच्या पदरावर आणि काठावर हलक्या हाताने प्रेस करावी आणि शक्यतो स्टीम आयर्नचा वापर करावा, जेणेकरून चांदीच्या जरीची नाजूक नक्षी अजिबात जळणार नाही किंवा चपट होणार नाही.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
नवरात्रीच्या सातव्या दिवशी राखाडी (ग्रे) रंग का परिधान केला जातो?
सातवा दिवस माँ कालरात्रीचा असून त्या दुष्टांचा संहार करणाऱ्या देवी आहेत. राखाडी रंग संकटनिवारण, अंधकारावर विजय, परिपक्वता आणि शनिदेवाचे शांत प्रतीक मानला जातो.
माँ कालरात्रीच्या पूजेसाठी कोणती साडी सर्वोत्तम ठरते?
सिल्व्हर ग्रे चंदेरी सिल्क, टिशू सिल्क अथवा राखाडी अंगावर गुलाबी काठ असणारी पैठणी साडी सकाळच्या पूजेसाठी सर्वोत्तम मानली जाते.
राखाडी चनिया चोलीवर कोणत्या रंगाचा दुपट्टा सर्वात छान दिसतो?
राणी गुलाबी (हॉट पिंक), निऑन ग्रीन किंवा मोहरी पिवळा अस्सल कच्छी बांधणी दुपट्टा राखाडी चनिया चोलीवर अत्यंत देखणा कॉन्ट्रास्ट देतो.
गरब्यासाठी राखाडी घाघऱ्याचा घेर किती असावा?
पारंपरिक नृत्यात सुंदर चक्राकार घुमाव मिळण्यासाठी २० ते २४ कळ्यांच्या घाघऱ्यात १० ते १२ मीटरचा घेर असणे आदर्श आहे.
राखाडी साडीवर सकाळच्या पूजेत कोणते दागिने घालावेत?
सकाळच्या पूजेसाठी मोत्याचे दागिने, चिंचपेटी, ठुशी आणि मोत्याची नथ राखाडी साडीवर अत्यंत राजेशाही आणि सात्त्विक दिसते.
रात्री गरब्यासाठी राखाडी पोशाखावर कोणते दागिने शोभून दिसतात?
रात्री गरब्यासाठी काजळी ऑक्सिडाईज्ड जर्मन सिल्व्हरचे दागिने, गळ्यात जड हांसली, कानात मोठे झुमके आणि दोन्ही हातांत चांदीच्या बांगड्या सर्वोत्तम दिसतात.
तरुणींसाठी राखाडी पोशाखात कोणता पर्याय चांगला आहे?
राखाडी चंदेरी लेहेंगा आणि त्यावर गुलाबी बांधणी दुपट्टा किंवा दाक्षिणात्य पद्धतीची हाफ-साडी तरुणींसाठी सर्वोत्तम पर्याय आहे.
लहान मुलींसाठी राखाडी पट्टू पावडा निवडताना काय काळजी घ्यावी?
कापड मऊ सिल्क किंवा कॉटनचे असावे, आतून सुती अस्तर असावे आणि कपड्यावर टोकदार धातूचे काम नसावे जेणेकरून दुखापत होणार नाही.
गरबा खेळताना दुपट्टा खांद्यावरून निसटू नये म्हणून काय करावे?
गुजराती सीधा पल्लू पद्धतीने दुपट्टा उजव्या खांद्यावर पिन करावा आणि समोरून छातीवर पसरवून डाव्या बाजूला कमरेच्या नेफ्यात आतून सेफ्टी पिनने सुरक्षित करावा.
राखाडी जरीच्या कपड्यांची साठवणूक कशी करावी?
कपडे नेहमी पांढऱ्या सुती मलमलच्या कापडात गुंडाळून ठेवावेत, थेट अत्तर फवारणे टाळावे आणि वेळोवेळी सावलीत हवेवर वाळवावे.