સાડી જોઈને લાગે કે તેની સાથે કોઈ સૂચના પુસ્તિકા આવવી જોઈએ: સીવ્યા વગરનું કાપડનું એક લાંબું પટ્ટું, ન બટન, ન ઝિપ, અને છતાં તે દુનિયાના સૌથી સુંદર પહેરવેશમાંનો એક બની જાય છે. પહેલી વાર તે ડરામણું લાગી શકે, ખાસ કરીને ત્યારે, જ્યારે તમે વિદેશમાં કોઈ ભારતીય લગ્ન, દિવાળી પાર્ટી કે સ્કૂલ-કોલેજના કલ્ચરલ ડે માટે પહેરી રહ્યા હો અને નજીકમાં મદદ કરનાર કોઈ ન હોય.
રાહત આપે એવું સત્ય આ છે: બે-ત્રણ વાર પ્રેક્ટિસ પછી મોટાભાગના લોકો લગભગ 15 મિનિટમાં સુઘડ, મજબૂત સાડી પહેરી લે છે. તેનું રહસ્ય કોઈ કળા નથી. રહસ્ય છે યોગ્ય વસ્તુઓ (સારા ફિટનું બ્લાઉઝ અને ચણિયો), શરૂઆત માટે સરળ કાપડની પસંદગી, અને થોડાં સરળ સ્ટેપ્સ ક્રમમાં કરવાં. આ ગાઇડ બધું સમજાવે છે: શું ખરીદવું, સાડીના ભાગો, ક્લાસિક નિવી ડ્રેપ સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ, સેફ્ટી પિન ક્યાં લગાવવી, કેવી રીતે ચાલવું, બેસવું અને ગરબા રમવા, લગભગ દરેક શરૂઆત કરનારની ભૂલો, અને પ્રેક્ટિસનો સમય ન હોય તો રેડી-ટુ-વેરનો સરળ રસ્તો.
શરૂ કરતા પહેલાં શું જોઈએ
સાડીના પહેરવેશમાં ત્રણ મુખ્ય વસ્તુઓ અને થોડી નાની વસ્તુઓ હોય છે. શરૂ કરતા પહેલાં બધું ભેગું કરી લો, કારણ કે પાટલી વાળતી વખતે તમારા બંને હાથ વ્યસ્ત રહેશે.
| વસ્તુ | તે શું છે | શરૂઆત કરનાર માટે ટિપ |
|---|---|---|
| સાડી | સીવ્યા વગરનું કાપડ, સામાન્ય રીતે 5.5 થી 6.3 મીટર (લગભગ 6 વાર) | પહેલી વાર માટે નરમ, હળવું કાપડ પસંદ કરો (નીચે જુઓ). |
| બ્લાઉઝ | સાડી નીચે પહેરાતું ફિટ, ટૂંકું ટોપ | ફિટ સારું હોવું જોઈએ. ઢીલું બ્લાઉઝ આખી સાડીને અવ્યવસ્થિત દેખાડે છે. |
| ચણિયો (પેટીકોટ) | નાડીવાળો લાંબો કોટન ચણિયો | સાડી તેમાં જ ખોસાય છે, તેથી કસીને બાંધો. રંગ સાડી સાથે મેળવો. |
| સેફ્ટી પિન | 4 થી 6 મધ્યમ કદની પિન | નાની સોનેરી કે ચાંદી જેવી પિન ઓછી દેખાય છે. બે વધારાની રાખો. |
| ચંપલ | જે ચંપલ તમે પહેરશો તે જ | સાડી પહેરતી વખતે તે પહેરો, કારણ કે સાડીની લંબાઈ હીલની ઊંચાઈ પર આધાર રાખે છે. |
| અરીસો | શક્ય હોય તો આખી લંબાઈનો | પાછળનો ભાગ જોવા બીજો અરીસો મદદરૂપ છે. |
ઘણી સાડીઓના એક છેડે સીવ્યા વગરનો બ્લાઉઝ પીસ જોડાયેલો હોય છે. તેને કાપીને દરજી પાસે સીવડાવવો પડશે, અથવા મેચિંગ કે કોન્ટ્રાસ્ટ રંગનું રેડીમેડ બ્લાઉઝ ખરીદવું પડશે. જો તમે ભારતથી સીવેલું બ્લાઉઝ મંગાવતા હો, તો યોગ્ય ફિટ માટે અમારી બ્લાઉઝ માપ ગાઇડ જુઓ.
સાડીના ભાગો, સરળ ભાષામાં
નામ ખબર હોય તો દરેક ટ્યુટોરિયલ સમજવું સરળ બને છે.
- બોડી: સાડીનો મુખ્ય ભાગ જે કમર પર વીંટળાય છે અને જેમાંથી પાટલી બને છે.
- પાલવ (પલ્લુ): સાડીનો શણગારેલો છેડો જે ખભા પર જાય છે. તેમાં સામાન્ય રીતે સૌથી સુંદર ડિઝાઇન હોય છે, તેથી તે સૌથી વધુ દેખાય છે.
- બોર્ડર (કિનાર): સાડીની લંબાઈ સાથે ચાલતી શણગારેલી કિનાર. ઘણી સિલ્ક સાડીઓમાં તે કોન્ટ્રાસ્ટ રંગની હોય છે.
- ફોલ: સાડીની નીચેની કિનારની અંદર સીવેલી કાપડની પટ્ટી. તે વજન આપે છે જેથી પાટલી સીધી પડે અને કિનાર સુરક્ષિત રહે. મોટાભાગની સાડીઓમાં પહેલી વાર પહેરતા પહેલાં ફોલ મુકાવવો પડે છે; ભારતમાં દરજી આ થોડી મિનિટોમાં કરી આપે છે.
- પીકો: સાડીની કાચી કિનાર પર મશીનથી કરેલી ઝીણી સિલાઈ, જેથી દોરા ન નીકળે. જ્યોર્જેટ અને શિફોન જેવી હળવી સાડીઓમાં તે જરૂરી છે.
- પાટલી (પ્લીટ્સ): કમરની આગળ ખોસેલી ગડીઓ, જે સાડીને વહેતો આકાર આપે છે.
ઓનલાઇન સાડી ખરીદો ત્યારે જુઓ કે ફોલ અને પીકો પહેલેથી થયેલાં છે કે નહીં. ઘણા વિક્રેતાઓ તે વધારાની સેવા તરીકે આપે છે, અને તેનાથી વિદેશમાં દરજી શોધવાની મુશ્કેલી બચે છે, જ્યાં સાડી સમજતો દરજી મળવો અઘરો હોઈ શકે.
શરૂઆત માટે શ્રેષ્ઠ સાડીઓ (અને કઈ ટાળવી)
કાપડથી ઘણો ફરક પડે છે. નરમ, વહેતાં કાપડ સહેલાઈથી પાટલીમાં વળે છે અને નાની ભૂલો છુપાવી દે છે; કડક કાપડ દરેક વાંકી ગડી દેખાડી દે છે.
| કાપડ | શરૂઆત માટે? | શા માટે |
|---|---|---|
| જ્યોર્જેટ | ખૂબ સરસ | હળવું, સુંદર રીતે પડે છે, પાટલી સુઘડ બને છે, ઓછી કરચલી. |
| શિફોન | ખૂબ સરસ | ખૂબ હળવું અને વહેતું. થોડું લપસણું છે, તેથી બરાબર પિન કરો. |
| ક્રેપ | ખૂબ સરસ | નરમ પણ થોડી પકડવાળું, તેથી પાટલી ટકી રહે છે. લાંબા પ્રસંગો માટે ઉત્તમ. |
| સોફ્ટ સિલ્ક / આર્ટ સિલ્ક | સારું | થોડી ચમક અને ભરાવ, પણ સંભાળવામાં સરળ. |
| કોટન | ઠીક | ગરમીમાં આરામદાયક, પણ કડક કોટનને આર અને ધ્યાનથી પાટલી જોઈએ. |
| કાંજીવરમ / ભારે બનારસી સિલ્ક | અઘરું | જાડું અને કડક. સુંદર, પણ પ્રેક્ટિસ કે મદદ પછી પહેરો. |
| ઓર્ગેન્ઝા / ટિશ્યુ | અઘરું | કડક પણ અને લપસણું પણ. પાટલી ફૂલી શકે છે. |
પહેલી સાડી માટે તહેવારી રંગની જ્યોર્જેટ કે ક્રેપ સાડી, હળવી કિનાર અને મધ્યમ શણગારેલા પાલવ સાથે, સૌથી સારો વિકલ્પ છે. જુદી જુદી વણાટ વિશે અમારી સાડીના પ્રકારોની ગાઇડ માં વાંચો, અને ભારે સિલ્કની વારસાગત સાડીઓ પછી માટે રાખો.
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ: 6 સ્ટેપમાં ક્લાસિક નિવી ડ્રેપ
નિવી ડ્રેપ, જે મૂળ આંધ્ર પ્રદેશની છે, આજે સાડી પહેરવાની સૌથી સામાન્ય રીત છે અને સૌથી પહેલાં શીખવા માટે શ્રેષ્ઠ છે. શરૂ કરતા પહેલાં બ્લાઉઝ, ચણિયો અને ચંપલ પહેરી લો.
- સાદો છેડો ખોસો. સાડીને એવી રીતે પકડો કે શણગારેલો પાલવવાળો છેડો તમારાથી દૂર રહે. નાભિથી થોડે જમણી બાજુથી શરૂ કરીને સાડીની સાદી ઉપરની કિનાર ચણિયામાં ખોસો. ધ્યાન રાખો કે ચંપલ પહેરીને નીચેની કિનાર જમીનને બસ અડે.
- એક વાર વીંટો. સાડીને કમર પર એક વાર જમણેથી ડાબે વીંટો, ફરીને પાછી આગળ સુધી લાવો, અને સાથે સાથે ઉપરની કિનાર ખોસતા જાવ. આખા ઘેરાવામાં કિનાર સરખી રાખો.
- પાટલી વાળો. આગળ કાપડ ભેગું કરો અને લગભગ 4 થી 5 ઇંચ (10–12 સેમી) પહોળી 5 થી 7 સરખી પાટલી ડાબેથી જમણે વાળો. ઉપરથી બધી સાથે પકડો, નીચેની કિનાર મેળવો, અને ઉપર વચ્ચે એક સેફ્ટી પિન લગાવો.
- પાટલી ખોસો. પાટલીને નાભિથી થોડે ડાબી બાજુ આગળ ચણિયામાં ખોસો, ગડીઓ ડાબી બાજુ રહે. તેને સીધી નીચે પડવા દો.
- પાલવ નાખો. બાકીનું કાપડ ફરી એક વાર પાછળથી ડાબેથી જમણે લઈ જાવ, જમણા હાથ નીચેથી આગળ લાવો, આગળથી પસાર કરીને ડાબા ખભા પર નાખો. પાલવ પાછળ ઘૂંટણ સુધી કે થોડો ટૂંકો લટકવા દો.
- પિન લગાવો અને તપાસો. ડાબા ખભે પાલવને બ્લાઉઝ સાથે પિન કરો. અરીસામાં આગળ અને પાછળથી જુઓ, ઉપસેલું કાપડ સરખું કરો, અને કિનાર સરખી છે તે તપાસો.
પાલવ ખુલ્લો (ઢીલો અને લહેરાતો) રાખી શકો, અથવા પાટલીવાળો (પિન કરતા પહેલાં સાંકડી ગડીઓમાં વાળેલો), જે વધુ સુઘડ અને શરૂઆત કરનાર માટે સરળ છે. ગુજરાતી સીધો પલ્લુ, જે નવરાત્રી અને લગ્નમાં ખૂબ પહેરાય છે, અને બંગાળી ડ્રેપ જેવી બીજી સ્ટાઇલ માટે અમારું સાડી ડ્રેપિંગ સ્ટાઇલ પેજ જુઓ.
આખો દિવસ ટકે તે રીતે સાડીમાં પિન કેવી રીતે લગાવવી
પિન જ સાડીને સુરક્ષિત બનાવે છે. અનુભવી બહેનો તેને અહીં લગાવે છે:
- પાટલી: ખોસતા પહેલાં બધી પાટલીની ઉપર એક પિન, જેથી તે સાથે રહે.
- પાટલીથી ચણિયો (વૈકલ્પિક): અંદરની બાજુ એક પિન જે પાટલીને ચણિયા સાથે જોડે, જેથી ગરબા રમતી વખતે તે નીકળી ન જાય.
- ખભો: ખભાની સિલાઈ પર પાલવને બ્લાઉઝ સાથે જોડતી એક પિન. અંદરથી લગાવો જેથી દેખાય નહીં.
- પાલવની પાટલી: જો પાલવ પાટલીવાળો હોય, તો ખભે એક પિન ગડીઓને સાથે રાખશે.
- પાછળ કમર પર (વૈકલ્પિક): જો કાપડ લપસતું હોય, તો જ્યાં પાલવ પીઠ પરથી પસાર થાય ત્યાં બ્લાઉઝ સાથે એક નાની પિન.
ખૂબ નાની નહીં, મધ્યમ સેફ્ટી પિન વાપરો, અને ફક્ત બહારના કાપડમાં નહીં પણ બ્લાઉઝના અસ્તરમાંથી પિન લગાવો, જેથી નાજુક સિલ્ક ન ખેંચાય. દિવસના અંતે દોરા ન ફસાય તે માટે પિન ધ્યાનથી કાઢો.
સાડીમાં ચાલવું, બેસવું, ગરબા રમવા અને વૉશરૂમ જવું
ચાલવું: સામાન્ય કરતાં થોડાં ટૂંકાં પગલાં ભરો અને દરેક પગલે પાટલીને હળવેથી આગળ ધકેલો, તેનાથી કિનાર પગથી દૂર રહે છે. દાદર પર એક હાથથી પાટલી થોડી ઊંચી કરો.
બેસવું: બેસતા પહેલાં હાથથી પાટલી સરખી કરો જેથી કરચલી ન પડે કે તમે તેના પર ન બેસો. પાટલી બરાબર ખોસેલી હોય તો જમીન પર પલાંઠી વાળીને બેસવું પણ સરળ છે.
ગરબા અને નૃત્ય: પાલવ પિન કરો (પાટલીવાળો સૌથી સારો), અને પાટલીને ચણિયા સાથે જોડતી વૈકલ્પિક પિન પણ લગાવો. જોશીલા ગરબામાં ઘણી બહેનો પાલવનો છેડો આગળ કમરમાં ખોસી દે છે જેથી તે વચ્ચે ન આવે.
વૉશરૂમ: આ સવાલ દરેક શરૂઆત કરનાર પૂછે છે. જવાબ: લાંબા સ્કર્ટની જેમ સાડી અને ચણિયો બંનેને નીચેથી સાથે ઊંચાં કરો. કંઈ પણ કાઢવાની જરૂર નથી. કસીને બાંધેલો ચણિયો આ સરળ બનાવે છે.
જમવું: પાલવ પિન કરેલો રાખો જેથી જમવામાં ન આવે, અને સિલ્ક પહેર્યું હોય તો ખોળામાં નેપકિન રાખો.
શરૂઆતમાં થતી સામાન્ય ભૂલો (અને સરળ ઉપાય)
- ચંપલ પહેર્યા વગર સાડી પહેરવી. સાડી ખૂબ લાંબી કે ટૂંકી થઈ જાય છે. હંમેશાં એ જ ચંપલ પહેરીને સાડી પહેરો જે તમે પ્રસંગમાં પહેરશો.
- ઢીલો ચણિયો. આખી સાડી તેના પર જ ટકે છે. તેને કમર પર કે નાભિથી થોડે નીચે બેવડી ગાંઠથી કસીને બાંધો.
- ખૂબ વધારે કે અસમાન પાટલી. એકસરખી પહોળાઈની પાંચથી સાત પાટલી સૌથી સારી લાગે છે. વધુ પાટલીથી આગળ ભારેપણું દેખાય છે.
- પાલવ માટે કાપડ ઓછું પડવું. જો પાલવ ખૂબ ટૂંકો હોય, તો પાટલી વધુ પહોળી બની છે. ખોલીને સાંકડી બનાવો.
- બ્લાઉઝનું ફિટ બરાબર ન હોવું. બ્લાઉઝ સૌથી વધુ દેખાતો ફિટ ભાગ છે. જરૂર હોય તો સરખું કરાવો.
- ઢીલું ખોસવું. ઓછામાં ઓછું 2 થી 3 ઇંચ (5–8 સેમી) કાપડ ચણિયામાં ખોસો જેથી બહાર ન નીકળે.
- પ્રેક્ટિસ ન કરવી. પ્રસંગના થોડા દિવસ પહેલાં આખી ટ્રાયલ કરો. બીજી વાર હંમેશાં ઘણી ઝડપી થાય છે.
રેડી-ટુ-વેર (પ્રી-સ્ટિચ્ડ) સાડી: 2 મિનિટનો સરળ રસ્તો
જો પ્રેક્ટિસનો સમય ન હોય કે મદદ કરનાર કોઈ ન હોય, તો રેડી-ટુ-વેર સાડી (જેને પ્રી-સ્ટિચ્ડ કે પ્રી-ડ્રેપ્ડ સાડી પણ કહે છે) એક ઉત્તમ વિકલ્પ છે. પાટલી અને કમરનો ભાગ પહેલેથી સીવેલો હોય છે, ઘણી વાર હૂક કે ઝિપ સાથે, તેથી તમે તેને સ્કર્ટની જેમ પહેરો અને પાલવ ખભે નાખીને પિન કરી દો.
- ફાયદા: 2 થી 3 મિનિટ લાગે છે, દર વખતે સુઘડ દેખાય છે, ગરબા રમતી વખતે પણ ટકી રહે છે, પહેલી વાર પહેરનાર અને કિશોરીઓ માટે ઉત્તમ.
- ગેરફાયદા: ડ્રેપની સ્ટાઇલ બદલી શકાતી નથી, અને ફિટ નક્કી હોય છે, તેથી તમારા કમરના માપ પ્રમાણે ઓર્ડર કરો.
કેટલાક દરજી સામાન્ય સાડીને પણ પ્રી-સ્ટિચ્ડમાં બદલી શકે છે, પણ તેમાં કાપડ કાપવું કે સીવવું પડે છે, તેથી કીમતી સિલ્ક સાડીઓ માટે તે યોગ્ય નથી. ઓર્ડર કરતા પહેલાં અમારા ભારતીય સાઇઝ ચાર્ટ સાથે સાઇઝ મેળવો.
પ્રસંગ પછી: સાડીની સંભાળ
ગડી વાળતા પહેલાં સાડીને થોડા કલાક છાંયડામાં હવા લાગવા દો. નાના ડાઘ હળવા હાથે સાફ કરો; સિલ્કને ધોવાને બદલે ડ્રાય-ક્લીન કરાવો. સાડીને કોટન કે મલમલના કપડામાં ગડી વાળીને રાખો, પ્લાસ્ટિક બેગથી દૂર, અને દર થોડા મહિને જુદી લીટીઓ પર ફરી ગડી વાળો જેથી કરચલીથી કાપડ નબળું ન પડે. અમારી સિલ્ક સાડી સંભાળ ગાઇડ માં ભેજ અને ઠંડા હવામાન માટેની ટિપ્સ સહિત સંગ્રહ વિગતવાર સમજાવ્યો છે.
હવે તમે તૈયાર છો. ઘરે એક વાર સાડી પહેરો, ફોટો લો, સરખું કરો, અને ફરી પહેરો. પ્રસંગ સુધીમાં તમને નવાઈ લાગશે કે તે કેટલું સહજ લાગવા માંડ્યું છે. અને જો તમે ભારતીય લગ્નમાં જાવ છો, તો દરેક વિધિમાં શું પહેરવું તે માટે અમારી વેડિંગ ગેસ્ટ આઉટફિટ ગાઇડ વાંચો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
સાડી પહેરતાં કેટલો સમય લાગે?
પહેલી વારમાં 30 થી 45 મિનિટ લાગી શકે. બે-ત્રણ વાર પ્રેક્ટિસ પછી મોટાભાગના લોકો લગભગ 15 મિનિટમાં સુઘડ નિવી સાડી પહેરી લે છે, અને અનુભવી બહેનો 5 થી 10 મિનિટ લે છે. રેડી-ટુ-વેર સાડીમાં 2 થી 3 મિનિટ લાગે છે.
સાડી નીચે શું પહેરાય?
ઉપર ફિટ બ્લાઉઝ અને નીચે ચણિયો (નાડીવાળો લાંબો કોટન ચણિયો) પહેરાય છે. સાડી ચણિયામાં ખોસાય છે. પાતળો દેખાવ ઇચ્છતા કેટલાક લોકો ચણિયાને બદલે સાડી શેપવેર પહેરે છે.
સાડી કેટલી લાંબી હોય?
મોટાભાગની સાડીઓ બ્લાઉઝ પીસ સહિત 5.5 થી 6.3 મીટર (લગભગ 6 વાર) લાંબી હોય છે. મહારાષ્ટ્રની નવવારી સાડી લગભગ 9 વાર (આશરે 8 મીટર) હોય છે.
શરૂઆત માટે કયું સાડીનું કાપડ સૌથી સરળ છે?
જ્યોર્જેટ, શિફોન અને ક્રેપ સૌથી સરળ છે કારણ કે તે નરમ અને હળવાં હોય છે, પાટલી સુઘડ બને છે અને ભૂલો છુપાઈ જાય છે. કાંજીવરમ જેવાં ભારે સિલ્ક અને ઓર્ગેન્ઝા જેવાં કડક કાપડ પહેલી વાર માટે અઘરાં છે.
સાડી માટે કેટલી સેફ્ટી પિન જોઈએ?
સામાન્ય રીતે 4 થી 6: એક પાટલી માટે, એક ખભે પાલવ માટે, એક પાલવની ગડીઓ માટે, અને એક-બે વૈકલ્પિક પિન પાટલીને ચણિયા સાથે કે પાછળ પાલવને જોડવા માટે.
શું મેચિંગ બ્લાઉઝ વગર સાડી પહેરી શકાય?
હા. કોન્ટ્રાસ્ટ બ્લાઉઝ ખૂબ ફેશનમાં છે. સોનેરી, કાળું કે ન્યુટ્રલ બ્લાઉઝ ઘણી સાડીઓ સાથે ચાલી જાય છે. સૌથી જરૂરી એ છે કે બ્લાઉઝનું ફિટ સારું હોય.
સાડી પહેરીને વૉશરૂમ કેવી રીતે જવું?
લાંબા સ્કર્ટની જેમ સાડી અને ચણિયો બંનેને નીચેથી સાથે ઊંચાં કરો. જો ચણિયો કસીને બાંધેલો હોય અને પાટલી બરાબર ખોસેલી હોય, તો કંઈ પણ કાઢવાની જરૂર નથી.
સાડી સાથે કયા ચંપલ પહેરવા?
બ્લોક હીલ, વેજ, મોજડી કે શણગારેલા ફ્લેટ સારા રહે છે. સાડી પહેરતા પહેલાં ચંપલ નક્કી કરો, કારણ કે સાડીની લંબાઈ હીલની ઊંચાઈથી નક્કી થાય છે. ગરબા રમવાના હોય કે લાંબો સમય ઊભા રહેવાનું હોય તો ખૂબ ઊંચી પાતળી હીલ ટાળો.
રેડી-ટુ-વેર સાડી એટલે શું?
રેડી-ટુ-વેર કે પ્રી-સ્ટિચ્ડ સાડીમાં પાટલી અને કમર પહેલેથી સીવેલાં હોય છે, ઘણી વાર હૂક કે ઝિપ સાથે. તેને સ્કર્ટની જેમ પહેરો, પછી પાલવ નાખીને પિન કરો. તેમાં 2 થી 3 મિનિટ લાગે છે અને તે શરૂઆત કરનાર માટે આદર્શ છે.
શું વિદેશી સ્ત્રી સાડી પહેરી શકે?
હા. ભારતીય લગ્ન, તહેવાર કે સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમમાં સાડી પહેરવી સામાન્ય રીતે માન અને પ્રશંસા તરીકે આવકારાય છે. કાળજીથી પહેરો અને કોઈ બાબતમાં શંકા હોય તો યજમાનોને પૂછો.